‘De Maranathakerk is een historisch symbool voor gemeenschap en diversiteit’

Dinsdag 7 september 2021

‘De Maranathakerk is een historisch symbool voor gemeenschap en diversiteit’

Stichting Bersama untuk Maranatha (Samen voor de Maranathakerk) schreef een boek om met de opbrengsten (deels) hun geliefde Molukse kerk te renoveren. Wat maakt de kerk, toegankelijk tijdens Open Monumentendag, zo bijzonder? En welke waarde heeft het voor de Molukse gemeenschap, die dit jaar 60 jaar in Deventer is? Initiatiefnemer Frans Latupeirissa: ‘De bouw van de kerk was een bevestiging dat we in Deventer thuis waren.’

‘Een vreemde meneer… wat komt u doen?’, vraagt een man op de fiets aan de verslaggever voor de Maranathakerk. Als deze uitlegt dat hij wacht op Frans Latupeirissa, Alex Thenu en Elias Pattij knikt hij gerustgesteld. ‘60 jaar Molukkers in Deventer dit jaar. Niet vergeten op te schrijven!’ Het is helder: er wordt goed op de Maranathakerk gelet in de Molukse wijk in de Oranjebuurt. Begrijpelijk ook, de bijzonder vormgegeven kerk van Aldo en Hannie van Eyck is misschien wel de belangrijkste plek voor ontmoeting en verbinding voor de Molukse gemeenschap in Deventer. Geen wonder dat de handen nu ineen worden geslagen om het voortbestaan van de kerk mogelijk te maken.

Molukkers in Deventer

Wanneer we de waarde van de Maranathakerk willen begrijpen moeten we terug naar de jaren ’50 van de vorige eeuw. Zo’n 12.500 Molukse KNIL-militairen en hun families kwamen na de Indonesische onafhankelijkheid naar Nederland, waar ze werden ontslagen uit dienst en werden ondergebracht in woonoorden als voormalig concentratiekampen, kazernes en kloosters. In eerste instantie met het idee dat het om tijdelijke opvang ging. In de jaren ’60 bleek dat het, vanwege de situatie in Indonesië, om een permanent verblijf zou gaan. Dat leidde tot de bouw van Molukse wijken in verschillende steden, waaronder 78 woningen in de Oranjebuurt in Deventer.

Alex Thenu kwam als kind uit woonoord Schattenberg naar onze stad. ‘Dat begon stroef, maar eigenlijk is die acceptatie vrij organisch gegaan. Dat kwam deels door burgemeester Nico Bolkestein, die een verleden had in Nederlands-Indië. Hij kende allerlei Molukse liederen en toonde zich betrokken.’

Ontmoetingsplek Maranatha

Toch duurde het voor veel mensen nog tot de bouw van de Maranathakerk voor Deventer echt vertrouwd voelde. ‘De kerk was een bevestiging dat we in Deventer thuis waren. Religie is een belangrijk onderdeel van de Molukse cultuur. Met de komst van de Maranathakerk was er een plek waarin we ons geloof op onze eigen manier konden belijden’, legt Latupeirissa uit. ‘Voor ons begint een kerkdienst thuis, bij de Piring Natzar (offerschaal). Van daaruit ga je met je gezin richting de kerk, waar je anderen voor de kerk ontmoet en samen naar binnen gaat. Het draait om samenzijn, verbinding en buiten en binnen dat in elkaar overloopt.’

Dat komt volledig terug in het ontwerp van de kerk. ‘De kerk gaat op in de tuin en de wijk en bestaat volledig uit ronde vormen. Cirkels staan voor verbinding, waarin je elkaar van alle kanten kan zien. Er is geen verheven plek’, zegt Thenu. Blauwtinten op de muur symboliseren de zee en de lucht. De decoratie met parelmoerschelpen verwijst naar de Molukken. Predikant Elias Pattij: ‘Als het licht goed valt lijkt het net alsof de dienst in de buitenlucht is, net als op de Molukken. De atmosfeer is ontzettend fijn hier.’

Symbool van gemeenschap

De Maranathakerk groeide uit tot ankerpunt van de Molukse gemeenschap in Deventer. Een plek waar ze hun eigenheid koesterden, hoop en troost vonden én vanuit waar ze zich wortelden in de Deventer samenleving. ‘Inmiddels zijn veel derde en vierde generatie Molukkers uitgevlogen, hebben ze Nederlandse partners en mengen culturen zich in en buiten de Molukse wijk’, zegt Thenu. Latupeirissa vult aan: ‘Bovendien zien we ook buiten de Molukse gemeenschap veel betrokkenheid bij de kerk. In het bijzonder Stuurgroep Maranatha, waaronder oud-wethouder Jos Fleskes en Gijs van Elk van Stichting Industrieel Erfgoed Deventer (SIED). De Maranathakerk is daardoor meer dan een belangrijke plek voor Molukkers. Het is een bijzonder architectonisch bouwwerk en een historisch symbool van gemeenschap en de diversiteit die deze stad groot maakt.’

Toekomst

Om dat symbool te behouden is renovatie hard nodig. De kerk is nooit goed onderhouden, met enorme lekkages, beschadigingen en vochtplekken als gevolg. De Stichting denkt 250.000 tot 300.000 euro nodig te hebben. Hoe ze dat gaan realiseren? De eerste stap is de verkoop van het boek ‘Gisteren is nodig om morgen te begrijpen, 60 jaar Molukse gemeenschap  in Deventer’. ‘Daarna gaan we verschillende concrete projecten opzetten’, zegt predikant Pattij.‘De precieze invulling wordt nog duidelijk, maar ik ben hoopvol dat we het gaan redden.’

 

Maranathakerk bezoeken?

Meer weten over de bijzondere Maranathakerk? Bezoek de kerk op 11/12 september tijdens Open Monumentendag. Het boek ‘Gisteren is nodig om morgen te begrijpen, 60 jaar Molukse gemeenschap in Deventer’  is op die dag te koop voor €17,00. Daarna is het boek voor €19,50 verkrijgbaar via pieterdjo@gmail.com.

 

Geschreven door: Luuk Talens

Tevens geplaatst in Deventer nieuws

Foto door: Grietje Mesman